Vandaag - Today
De kleine dagdagelijkse dingen van Jos van den Broek
Bote (10) vroeg of je een heel sterke magneet kunt maken die spinazie aantrekt.
Het flauwe antwoord is: voor een blik spinazie heb je helemaal niet zo’n sterke magneet nodig. Het echte antwoord is: er zit helemaal niet zoveel ijzer in spinazie. Op de lijst van tien meest ijzerrijke voedingsmiddelen staan donkergroene bladgroenten zoals spinazie pas op de zevende plaats. Donkere chocolade bevat bijvoorbeeld vijf keer zoveel per 100 gram. En een magneet die een chocoladereep aantrekt, dat zie ik nog niet zo gauw gebeuren!
Waarin zit het meeste ijzer?
- 1. Schelpdieren: 28 mg/100 gram
- 2. Lever: 23 mg/100 gram
- 3. Donkere chocolade: 17 mg/100 gram
- 4. Pompoenzaden: 15 mg/100 gram
- 5. Noten: 6,1 mg/100 gram
- 6. Bonen en linzen: 3,7 g/100 gram
- 7. Spinazie: 3,6 g/100 gram
- 8. Rund- en lamsvlees: 3,3 g/100 gram
- 9. Tofoe: 2,7 mg/100 gram
- 10. Volkorengraan en vezels 1,5 mg/100 gram
IJzer kan trouwens in twee vormen voorkomen in voedingsmiddelen: als heemijzer (dat ons bloed nodig heeft om zuurstof te transport) en als non-heemijzer. Heemijzer zit volgens het Voedingscentrum alleen in dierlijke producten; het is beter beschikbaar voor het lichaam dan non-heemijzer uit plantaardige producten. IJzer uit spinazie komt dus veel moeilijker in ons bloed terecht dan ijzer uit een biefstukje. IJzertekort? Een biefstukje, kippenlever, mosselen of bloedworst eten, zegt het Voedingscentrum.
Vitamine C helpt bij de opname van ijzer. Misschien werd Popeye the Sailorman dus wel sterker door de vitamine C in de spinazie dan door het ijzer.
Leiden, Gangetje, 19 mei 2013
Geschubd beest op de St. Jacobskerk in Winterswijk.
Over plasticiteit gesproken: de Buizerd (Buteo buteo, boven) heeft geschubde poten terwijl de nauwverwante Ruigpootbuizerd (Buteo lagopus, onder) zoals de naam aangeeft bevederde poten heeft. Zelfs binnen een soort kunnen zowel geschubde als bevederde poten voorkomen. Denk maar aan kippen en duiven. Het is niet voor niets dat gefokte duiven een belangrijke inspiratiebron vormden voor Charles Darwin toen hij zijn evolutietheorie opstelde.
Voordracht ging over veren en schubben. Het is net als met de kip of het ei: wat was er het eerst, de schub of de veer? Hierboven een experiment met kippenembryo’s die op de tiende of elfde dag waren behandeld met vitamine A (retinol). Het bewijst de grote plasticiteit waar de evolutie gebruik van maakt. Tegenwoordig worden (vooral in China) bewijzen gevonden dat een heleboel dino’s over veren beschikten.
Voordracht gehouden voor de Nederlandse Geologische Vereniging afd. Winterswijk. Het voelde thuis, met al die vrienden in de zaal. Triest was dat vriend en gastheer Henk (en jubilaris: gisteren 40 jaar lid van de NGV) verstek moest laten gaan vanwege een zware hersenbloeding. Zonder Henk in de buurt zal ieder bezoek aan de steengroeve anders zijn.
Voor de liefhebbers: de schorpioen uit het gootsteenkastje. Een kleintje, en voor mensen volstrekt ongevaarlijk. Het gaat om de Europese zwarte schorpioen (Euscorpius flavicaudis). In Nederland komt de soort (nog) niet voor vanwege te lage temperaturen, maar wat niet is kan nog komen. De spinduizendpoot rukt ook noordwaarts op.
Mooie eikenknopgallen. Beetje als Aardappelgallen, maar dan kleiner. Waarschijnlijk toch veroorzaakt door de Aardappelgalwesp (Biorhiza pallida).
Vroege spinnenorchis.
Eén bloemetje gezien van de Hommelorchis.
Een of andere Bruine ophrys of Bruine spiegelorchis (Ophrys fusca). Een erg lastige soort met veel ondersoorten. Als je al van ‘soort’ mag spreken – die dingen kruisen waar je bij staat.
Nog een maandje wachten, dan zien we deze Paarse aspergeorchis ook in bloei!
Een prachtige kleine beervlinder zonder Nederlandse naam. In het Latijn heet hij Atlantarctia tigrina. Vanaf vandaag heet hij ook Tijgerbeer.
Gewone wolzwever (Bombylius major), een vlieg die we vaak hebben gezien maar eindelijk op naam hebben gebracht. (foto: Loes Hazes)
